ForsÝ­a
Fer­a■jˇnusta
Horfin břli
Kve­skapur
Kaldalˇns
Steinn Steinarr
RafvŠ­ing
SpßnverjavÝgin
Skˇlahald
Drangaj÷kull
Undir Snjßfj÷llum
Um Snjßfjallasetur
English

Horfin břli og huldar vŠttir Ý SnŠfjalla- og GrunnavÝkurhreppum hinum fornu

═ SnŠfjallahreppi og GrunnavÝkurhreppi hafa or­i­ mikil umskipti sÝ­astli­in hundra­ ßr. Um aldamˇtin 1900 var mannlÝf Ý miklum blˇma ß ■essu svŠ­i og Ýb˙afj÷ldinn umtalsver­ur ß landsmŠlikvar­a. ═b˙um haf­i fj÷lga­ jafnt og ■Útt ÷ldum saman. ┴ri­ 1703 voru 8 břli Ý bygg­ ß SnŠfjallastr÷nd me­ samtals 147 Ýb˙um, ■ar af 5 ˇm÷gum. 1801 voru břlin jafnm÷rg, en Ýb˙um haf­i fŠkka­ ni­ur Ý 130. ═ flestum tilvikum var tvÝ- e­a ■rÝbřli og ß einum sta­, Una­sdal, var fjˇrbřli, svo bŠirnir voru Ý reynd 20. ═b˙afj÷ldinn ß SnŠfjallastr÷nd fˇr eftir ■a­ ÷rt hŠkkandi og voru ■ar yfir 300 manns um aldamˇtin 1900, ■egar ßrabßta˙tger­ var Ý hva­ mestum blˇma. ┴ri­ 1910 var Ýb˙afj÷ldinn hinsvegar kominn ni­ur Ý 223 og um 1930 var 21 bŠr Ý bygg­ Ý SnŠfjallahreppi me­ um 150 Ýb˙a. ┴ ■essum ßrum og fram eftir 4. ßratugnum fˇr fˇlki svo ÷rt fŠkkandi og fj÷lskyldur fluttu Ý burtu, einkum af ytri Str÷ndinni. Gamlar kostajar­ir fˇru ■ß Ý fyrsta sinn Ý ey­i og ß bygg­as÷gusřningunni Ý DalbŠ er l÷g­ ßhersla ß a­ breg­a ljˇsi ß hvernig umhorfs var um og eftir 1930 ■egar hinar miklu umbreytingar ur­u og ßsřnd Strandarinnar breyttist.

┴ ytri Str÷ndinni Ý landi Sandeyrar og SnŠfjallasta­ar var talsver­ ■urrab˙­abygg­ um aldamˇtin 1900. Ůegar mest var bjuggu ■ar fjˇrtßn fj÷lskyldur Ý litlum kotum me­ lÝti­ undirlendi, en gj÷ful fiskimi­ skammt undan landi. Kristjßn Jˇnsson frß Gar­sst÷­um rita­i Ýtarlega um b˙endur og bßtaformenn ■ar ßri­ 1901 Ý ┴rsrit S÷gufÚlags ═sfir­inga. ═ GrunnavÝk var uppgangur Ý ˙tger­ eftir aldamˇtin og fram yfir 1950.

Ůorvaldur Thoroddsen segir Ý Fer­abˇk sinni rÚtt fyrir aldamˇtin 1900 a­ kotahverfi sÚ ni­ur vi­ sjˇinn Ý GrunnavÝk. Um 80 manns eru ■ß taldir eiga ■ar heimili. Jˇhann Hjaltason skrifar 1949 a­ ■arna sÚ snotur bygg­ og a­ bŠirnir standi ■ar ■Útt. Bygg­in var ■ß k÷llu­ ═ VÝkinni og voru Ýb˙arnir enn um 70. Ljˇst er a­ ■arna var vÝsir a­ ■Úttbřliskjarna sem hvarf nßnast eins og d÷gg fyrir sˇlu ß r˙mum ßratug. Bygg­ hÚlst ßfram Ý blˇma ß innri SnŠfjallastr÷nd, ■ˇ břlum fŠkka­i. Me­ samg÷ngubˇtum og Inn-Dj˙psߊtlun var a­ reynt a­ sporna gegn ■vÝ a­ bygg­in leg­ist Ý ey­i, lÝkt og raunin var­ ß me­ GrunnavÝk hausti­ 1962. Ůrˇunin var­ ■ˇ ekki umfl˙in og sÝ­asti bˇndinn hvarf af Str÷ndinni hausti­ 1995. SÝ­an hefur einungis veri­ fˇlk ■ar ß sumrum, lÝkt og Ý GrunnavÝk og ß H÷f­astr÷nd, utan fˇlks vi­ ve­urathuganir og vitav÷rslu Ý Ă­ey.

┴ sřningunni er greint frß fj÷rbrotum bygg­arinnar ß ■essu svŠ­i, afrekum fˇlksins og ßtr˙na­i. ═ Hornstrendingabˇk segir ١rleifur Bjarnason a­ Ý feiknlegu umhverfi hafi vi­ureign vi­ forynjur og drauga og varnargaldurinn gegn ■eim veri­ tilraunir ˙tnesjab˙a til upphafningar og jafnframt sterkasti ■ßtturinn Ý s÷gnum fˇlksins og Švintřrum. ١rleifur bŠtir vi­ a­ Ý sigrum kunnßttumanna ß ˇrŠ­um ÷flum hafi menn fundi­ styrk og upphafningu. ┴ sřningunni mß heyra og lesa draugas÷gur og huldufˇlkss÷gur af ■essu svŠ­i, sem ˙ir og gr˙ir af. Ůegar lei­in er ■rŠdd frß Kaldalˇni ˙t SnŠfjallastr÷nd, um GrunnavÝk og H÷f­astr÷nd og til baka yfir Dalshei­i a­ Una­sdal ver­ur ljˇst a­ ß ■essu svŠ­i er saga mikilla umskipta og ßtaka sem nau­syn ber til a­ minna ß. HÚr er a­ miklu leyti stu­st vi­ frßs÷gn Engilberts Ingvarssonar Ý ˇ˙tgefnu handriti um HÝbřli og h˙sbŠndur ß SnŠfjallastr÷nd 1930-1935, sem og bŠkur Gu­r˙nar ┴su GrÝmsdˇttur, GrunnvÝkingabˇk og Ystu strandir nor­an Dj˙ps.


Horfin břli og huldar vŠttir
Sřning Ý DalbŠ - opin 20. j˙nÝ til 20. ßgust


Sendi­ pˇst